Image
Loading

 

Là một trong những tộc người thiểu số cư trú khá đông tại tỉnh Gia Lai, người Bana sinh sống chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Họ thực hành tập quán canh tác lúa trên nương dốc vốn phụ thuộc nhiều vào tự nhiên, sử dụng phương thức “phát, đốt, chọc, trỉa” (phát cây trên một khoảnh nương, rồi đốt cây đó sau khi cây đã khô [tro được dùng làm phân cho mảnh nương đó], dùng gậy chọc lỗ trên đất rồi tra hạt giống vào lỗ).

Trước đây, thú rừng còn nhiều và nương rẫy thường nằm xen giữa những cánh rừng. Để bảo vệ thành quả canh tác của mình, đến mùa lúa chín, người Bana thường làm các loại bù nhìn (hoa), rồi cắm trên nương hoặc treo trên cành cây quanh nương rẫy để xua đuổi chim và thú rừng phá lúa. Mỗi nương có thể có nhiều bù nhìn. Bù nhìn trong ảnh được ông Hlip ở thôn Chúp, xã Lơ Pang, huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai làm năm 1996 từ tre và nứa, sử dụng kỹ thuật đan lóng mốt, sau đó, dùng than củi (hoặc nhọ nồi) vẽ làm nổi bật hình con vượn. Thông thường bù nhìn được kết hợp với mõ hoặc dàn ống nứa để tạo ra âm thanh, gia tăng hiệu quả đuổi chim, thú.

  Ngày nay, diện tích rừng bị thu hẹp, chim, thú rừng phá nương rẫy đã giảm nhiều nhưng cách bảo vệ mùa màng này vẫn được sử dụng.

Người viết: Vũ Phương Nga

Ảnh: BTDTHVN